PUTTEN – Putten heeft vrijdagavond de slachtoffers van de razzia van 1 en 2 oktober 1944 herdacht. Na de plechtigheid bij De Vrouw van Putten kreeg de verbondenheid met het Duitse Ladelund een bijzonder vervolg met de uitwisseling van schilderijen over Psalm 84.
Bij monument De Vrouw van Putten kwamen nabestaanden, inwoners, vertegenwoordigers van organisaties en buitenlandse gasten bijeen. Ook de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders waren aanwezig. De jaarlijkse herdenking begon om 19.00 uur en vond plaats terwijl de zon onderging en het langzaam donker werd.
De razzia vond 82 jaar geleden plaats. Een groot deel van de mannelijke beroepsbevolking van Putten werd door de Duitse bezetter weggevoerd naar concentratiekampen. In totaal kwamen 552 mensen om het leven.
Twee minuten stilte en kransen
De officiële plechtigheid werd begeleid door muziekvereniging Excelsior Putten en Gemengde zangvereniging De Lofstem. Ook het Interkerkelijk Mannenkoor Fontanus leverde een bijdrage. Tijdens de herdenking werd Psalm 91 gezongen. Na twee minuten stilte legden burgemeester Henk Lambooij en zijn echtgenote de eerste krans namens het gemeentebestuur.
Daarna volgden onder meer Stichting Oktober 44, Stichting Samen Verder Putten, Kamp Amersfoort en vertegenwoordigers van Puttense kerken, verenigingen en organisaties. Ook delegaties uit Duitsland en België legden kransen. Onder hen waren vertegenwoordigers uit Ladelund, Engerhafe, Neuengamme en Wedel. Scouting Kon-Tiki gaf de kransen aan en ondersteunde de plechtigheid.
Witte rozen van Puttense kinderen
Mels van Luttikhuizen en Fiene van Wilgenburg van de Gabriëlschool legden namens alle leerlingen in Putten een krans. Daarna legden 29 kinderen van de Gabriëlschool ieder een witte roos bij het monument. Het laatste bloemstuk werd neergelegd door Excelsior Putten.
Na twee coupletten van het Wilhelmus kregen bezoekers de gelegenheid langs het monument te lopen. In de schemering verliet de menigte de herdenkingshof. Aanvankelijk gebeurde dat vrijwel in stilte en werd vooral gefluisterd. Verder van het monument kwamen zachtjes maar zeker de gesprekken weer op gang.
Schilderijen verbinden Putten en Ladelund
Na de plechtigheid volgde in De Aker een ontmoetingsmoment van Stichting Samen Verder Putten en Stichting Oktober 44. Daar werd opnieuw stilgestaan bij de band tussen Putten en Ladelund. Michel Kooij van Stichting Samen Verder sprak over vergeving, verzoening en verbinding. Ook wanneer mensen het niet met elkaar eens zijn, moeten zij volgens hem naar elkaar blijven kijken en luisteren. “Kijk, luister en leer van elkaar.”
Tijdens de bijeenkomst vond ook een wisseling plaats van schilderijen uit een serie van de Duitse kunstenaar Uwe Appold uit Flensburg. Hij maakte in 2013 en 2014 twaalf werken rond Psalm 84. De serie heet „…der auf dich vertraut”, in het Nederlands „…die op U vertrouwt”. Ieder schilderij verbeeldt een inhoudelijk vers uit de psalm.
Psalm 84 heeft een bijzondere betekenis voor Putten. De mannen die na de razzia in de Oude Kerk bijeen waren gebracht, zongen deze psalm voordat zij werden weggevoerd. Appold verwerkte in zijn schilderijen aarde en zand uit Putten en Ladelund. Een deel van de Puttense aarde kwam uit de omgeving van de Oldenallerbrug, waar de aanslag plaatsvond die aan de razzia voorafging.
Bij de schenking in 2014 gingen zes schilderijen naar Putten en zes naar de Gedenkstätte Ladelund. De bedoeling van Appold was dat de werken niet altijd op dezelfde plek zouden blijven. Daarom worden bij ontmoetingen schilderijen uitgewisseld. Katja uit Ladelund vatte de betekenis daarvan samen: “De beelden verbinden ons.”
Tijdens de bijeenkomst werd verteld dat zes werken zich in het gemeentehuis van Putten bevinden. In Ladelund hangen drie schilderijen, omdat daar niet meer ruimte beschikbaar is.
