PUTTEN – Het boerenprotest in Putten krijgt een steeds zichtbaarder gezicht. Na meerdere acties met trekkers langs de A28 zijn nu door het hele buitengebied protestborden en spandoeken verschenen. Vooral langs de Voorthuizerstraat is de boodschap nauwelijks te missen.
Van trekkerprotest naar borden langs de weg
Eind juli kwamen Puttense boeren al in actie tegen de nieuwe stikstofplannen van het kabinet. Langs de A28 stonden tientallen trekkers en waren opvallend veel jonge boeren en boerinnen aanwezig. Ook afgelopen week werd daar opnieuw geprotesteerd.
De zorgen zijn sindsdien niet verdwenen. Integendeel: de actie lijkt zich nu te verplaatsen van tijdelijke protestmomenten naar een zichtbare aanwezigheid langs wegen en weilanden.
Door het buitengebied van Putten staan inmiddels verschillende protestborden, vlaggen en grote spandoeken. Vooral langs de Voorthuizerstraat zijn er veel te zien. Sommige staan direct langs de doorgaande weg, andere bij agrarische percelen.
Op een van de grootste borden staat: “U rijdt nu 500 meter van een N2000 gebied”, met daaronder groot het woord “onteigeningszone”. De afsluitende boodschap luidt: “Dit raakt niet alleen boeren. Dit raakt ons allemaal.”
Het woord onteigeningszone is daarbij de boodschap van de actievoerders en geen officiële naam van de overheid.
Juist rond Putten is de 500 meter gevoelig
De discussie raakt Putten extra hard doordat het dorp direct tegen Natura 2000-gebied de Veluwe ligt. De provincie Gelderland werkt rondom delen van kwetsbare natuur met stikstofreductiegebieden die maximaal 500 meter breed zijn.
Binnen die gebieden moeten strengere regels gaan gelden voor activiteiten die stikstof uitstoten. Voor veehouderijen betekent dat onder meer beperkingen op uitbreiding en op termijn strengere eisen voor stallen. De provincie stelt dat de maatregelen nodig zijn om natuurherstel mogelijk te maken en vergunningverlening weer op gang te brengen.
Ook het kabinet kiest landelijk voor zones rond stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Voor ongeveer honderd gebieden wordt zo’n aanvullende zone voorzien. Bij het grootste deel gaat het om 500 meter, bij ongeveer vijftien gebieden om 1.000 meter.
Voor boeren dicht bij de Veluwe betekent dat dat nieuwe regels letterlijk vanaf de rand van hun erf kunnen beginnen. Dat verklaart waarom juist in een plattelandsgemeente als Putten de weerstand groot is.
Jonge boeren vrezen voor opvolging
Tijdens de eerdere actie in Putten spraken vooral jonge boeren hun zorgen uit. Zij willen een familiebedrijf voortzetten, maar zeggen niet te weten welke ruimte daar over enkele jaren nog voor bestaat.
Die onzekerheid speelt ook landelijk. Het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt is vrijdag gestart met een landelijke bordenactie met de boodschap dat de toekomst van jonge boeren op een doodlopende weg dreigt te raken. Volgens de organisatie zorgen het risico op het intrekken van natuurvergunningen en een stapeling van nieuwe regels voor steeds minder zekerheid bij jonge ondernemers.
Dat beeld sluit aan bij wat Puttense boeren eind juli al vertelden. Voor hen gaat het niet alleen over een bedrijf, maar vaak over een erf waar meerdere generaties hebben gewerkt en waar een zoon of dochter klaarstaat om het stokje over te nemen.
Wanneer investeringen in een stal, grond of verduurzaming tientallen jaren meegaan, is onzekerheid over vergunningen extra zwaar. Een jonge boer kan moeilijk miljoenen investeren wanneer niet duidelijk is welke regels over vijf of tien jaar gelden.
Discussie wordt breder dan alleen stikstof
De landelijke onrust is de afgelopen weken verder toegenomen door de situatie in Noord-Brabant. Daar wil de provincie de natuurvergunningen van vijf pluimveebedrijven intrekken. LTO, ZLTO en andere landbouworganisaties protesteren daartegen en spreken vooral over rechtszekerheid.
Volgens LTO moeten ondernemers erop kunnen vertrouwen dat een eerder verleende vergunning niet zomaar wordt ingetrokken. De organisatie benadrukt dat het protest niet bedoeld is om iedere stikstofmaatregel van tafel te krijgen, maar om duidelijkheid te eisen over bestaande rechten van ondernemers.
Die discussie wordt ook in Putten gevolgd. Een vergunning is voor een agrarisch bedrijf vaak de basis waarop jarenlang investeringen worden gedaan. Wanneer daar later opnieuw onzekerheid over ontstaat, raakt dat niet alleen de huidige boer maar ook eventuele bedrijfsopvolgers.
Ook andere bedrijven voelen gevolgen
De Puttense boeren benadrukten eerder al dat het verdwijnen of verkleinen van landbouwbedrijven verder gaat dan het erf alleen.
In en rond Putten zijn veel bedrijven direct of indirect verbonden met de agrarische sector. Denk aan loonwerkers, monteurs, veevoerleveranciers, transporteurs, dierenartsen, bouwbedrijven en accountants.
Ook het kabinet erkent dat de nieuwe aanpak grote gevolgen kan hebben. Tegelijk stelt het Rijk dat stevige maatregelen nodig zijn om natuurherstel mogelijk te maken en vergunningen voor landbouw, woningbouw en andere bedrijvigheid weer los te krijgen. Voor de omslag is landelijk 20 miljard euro aangekondigd.
Voor melkveehouders ligt daarnaast een grondgebondenheidsnorm van maximaal 2,6 grootvee-eenheden per hectare op tafel. Vanaf 2035 moeten bedrijven ook voldoen aan uitstootnormen voor onder meer ammoniak.
Protest blijft voorlopig zichtbaar
De actie in Putten verschuift daarmee van één avond langs de A28 naar een protest dat dagelijks zichtbaar is in het landschap.
Wie over de Voorthuizerstraat of door andere delen van het buitengebied rijdt, komt inmiddels verschillende uitingen tegen. Van kleine borden in een weiland tot metersgrote spandoeken langs de weg.
De boodschap verschilt per bord, maar de kern is hetzelfde: boeren willen duidelijkheid over hun toekomst en vrezen dat nieuwe regels het voortbestaan van bedrijven dicht bij de Veluwe steeds moeilijker maken.
