PUTTEN – Steeds meer mensen krijgen te maken met respectloos gedrag op straat, in het openbaar vervoer of in winkels. Dat blijkt uit cijfers van het CBS. Ook in Veluwe-West, de regio van Putten, Ermelo en Harderwijk, is op meerdere punten een stijging te zien.
Vooral op straat en in winkels
Landelijk zegt 17,9 procent van de mensen in 2025 vaak of soms respectloos te zijn behandeld door onbekenden op straat. In 2021 was dat nog 14,6 procent. In Veluwe-West ligt dat cijfer lager, maar ook daar is een stijging te zien. In 2021 ging het om 12,7 procent, in 2025 om 15,5 procent.
Respectloos gedrag door personeel van winkels en bedrijven nam in Veluwe-West opvallend toe. In 2023 ging het nog om 6,5 procent, in 2025 om 10,9 procent. Daarmee zit de regio bijna gelijk aan het landelijke cijfer van 11 procent. Het CBS verstaat onder respectloos gedrag situaties waarbij mensen zelf aangeven dat de grens van normaal fatsoen is overschreden.
Noaberschap blijft sterk
Toch laten de cijfers ook iets positiefs zien. In Veluwe-West zegt 78,7 procent dat mensen prettig met elkaar omgaan. Landelijk is dat 74,6 procent. Ook zegt 64,6 procent in deze regio dat de buurt gezellig is en dat mensen elkaar helpen. Landelijk ligt dat op 60,4 procent.
Ook durft 79,6 procent in Putten, Ermelo en Harderwijk de huissleutel aan buren te geven. Landelijk is dat 71,8 procent. Dat raakt aan wat vaak noaberschap wordt genoemd: buren en dorpsgenoten die naar elkaar omkijken, zonder dat daar meteen iets tegenover hoeft te staan. Even helpen als iemand ziek is, een oogje in het zeil houden of bijspringen als er iets gebeurt.
Maar ook hier schuurt het vaker
De regio rond Putten doet het op veel punten beter dan Nederland gemiddeld, maar de cijfers laten ook zien dat contact niet vanzelf spreekt. In Veluwe-West zegt 21,7 procent dat mensen elkaar in de buurt nauwelijks kennen. In 2021 was dat nog 19,4 procent.
Ook daalt het aandeel inwoners dat vindt dat buurtbewoners elkaar aanspreken op gedrag. In 2021 ging het om 54,7 procent, in 2025 om 51,9 procent. Mensen helpen elkaar dus nog vaak, maar spreken elkaar minder snel aan. Dat maakt het lastiger om kleine irritaties vroeg uit te praten, voordat ze groter worden.
Ook online vraagt fatsoen aandacht
De CBS-cijfers over respectloos gedrag gaan vooral over straat, openbaar vervoer, winkels, instanties en de persoonlijke omgeving. Toch stopt fatsoen niet zodra een gesprek online verdergaat. Ook onder nieuwsberichten, in buurtapps en op sociale media kunnen reacties snel hard worden.
PuttenCity ziet dagelijks hoeveel betrokkenheid er in Putten is. Inwoners denken mee, waarschuwen elkaar en reageren snel als er iets speelt. Maar soms kan een discussie ook kantelen in harde woorden, persoonlijke aanvallen of verdachtmakingen. Juist in een dorp waar mensen elkaar op straat, in de winkel of bij een vereniging weer tegenkomen, blijft normaal reageren belangrijk.
Vrouwen vaker de dupe
Volgens het CBS hebben vrouwen vaker met respectloos gedrag te maken dan mannen. Vooral jonge vrouwen krijgen relatief vaak te maken met respectloos gedrag door onbekenden op straat. Landelijk gaf 25 procent van de vrouwen van 15 tot 25 jaar aan dit in 2025 te hebben meegemaakt. Bij jonge mannen was dat 16,7 procent.
Voor Veluwe-West zijn deze leeftijds- en geslachtscijfers niet apart uitgesplitst in de aangeleverde tabel. Wel laten de regionale cijfers zien dat respectloos gedrag in het openbaar vervoer, in winkels en op straat ook hier een thema blijft. In Veluwe-West zegt 9,4 procent respectloos gedrag in het openbaar vervoer te hebben ervaren. Landelijk is dat 12,5 procent.
Leefbaarheid blijft hoog
Ondanks de stijging van respectloos gedrag blijft de leefbaarheid in Veluwe-West goed scoren. Inwoners geven hun woonbuurt gemiddeld een 7,8. Dat is hoger dan het landelijke rapportcijfer van 7,6. Ook de sociale samenhang ligt met een score van 6,6 iets boven het landelijke cijfer van 6,4.
De cijfers geven dus geen somber beeld, maar wel een waarschuwing. Putten, Ermelo en Harderwijk blijven sociaal en leefbaar, maar fatsoen op straat, in winkels en in het dagelijks contact staat vaker onder druk.
