PUTTEN – Een Puttenaar is telefonisch benaderd door iemand die zich voordeed als politieagent. De beller kwam met een geloofwaardig verhaal over identiteitsfraude en kende opvallend veel persoonlijke gegevens, waaronder het woonadres. Juist dat maakt deze vorm van oplichting gevaarlijk: criminelen weten soms al veel meer over je dan je denkt.
Naam, adres Ă©n andere gegevens al bekend
Volgens de man vertelde de beller dat er sprake zou zijn van identiteitsfraude. Daarbij werden persoonlijke gegevens genoemd die het verhaal betrouwbaar konden laten klinken. De inwoner vertrouwde het uiteindelijk niet en controleerde de gegevens bij de politie. De naam en het opgegeven dienstnummer bleken niet te kloppen. Van het voorval is melding gedaan bij de politie en het Meldpunt Identiteitsfraude.
Dat een oplichter je naam, telefoonnummer of zelfs woonadres kent, betekent niet automatisch dat je telefoon of computer is gehackt. Persoonsgegevens kunnen bij eerdere datalekken zijn buitgemaakt en daarna worden samengevoegd met gegevens uit andere lekken of openbare bronnen.
De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt dat criminelen zulke gegevens gebruiken om phishing en andere vormen van fraude steeds persoonlijker te maken. Een naam en telefoonnummer uit het ene lek kunnen bijvoorbeeld worden gecombineerd met een adres of informatie over een bedrijf waarvan iemand klant is. Zo ontstaat stap voor stap een behoorlijk compleet profiel.
Vervolgens begint het echte overtuigen. De oplichter hoeft niet meer te vragen hoe je heet of waar je woont, maar noemt die gegevens zelf. Daarna volgt bijvoorbeeld een verhaal over fraude, een verdachte bankrekening of criminelen die jouw adres zouden hebben. Het doel is vaak om nĂłg meer informatie los te krijgen of iemand zover te krijgen geld, bankpassen of sieraden af te staan.
Datalek Odido maakt extra alertheid belangrijk
Een groot recent voorbeeld is de cyberaanval bij Odido. Het telecombedrijf maakte in februari bekend dat persoonsgegevens uit een klantcontactsysteem waren buitgemaakt. Inmiddels zegt Odido dat ongeveer 6,39 miljoen mensen door het incident zijn geraakt. Wachtwoorden, belgegevens en factuurgegevens zaten volgens het bedrijf niet in het getroffen systeem.
Dat het telefoontje naar de Puttenaar met het Odido-datalek te maken heeft, is niet vastgesteld. Die koppeling kan dus niet worden gemaakt. Wel laat zo’n groot datalek zien waarom het tegenwoordig niet vreemd is dat een crimineel bij een telefoontje al persoonlijke informatie kan hebben.
De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt mensen na een datalek daarom nadrukkelijk voor verdachte telefoontjes, e-mails, sms’jes en WhatsApp-berichten. Gelekte gegevens kunnen namelijk opnieuw worden gebruikt om een volgend verhaal geloofwaardiger te maken.
Politie komt geen sieraden of bankpassen ophalen
Ook de werkwijze met nepagenten komt vaker voor. De politie publiceerde dit jaar verschillende zaken waarbij slachtoffers eerst telefonisch werden benaderd en vervolgens te horen kregen dat geld, een bankpas of sieraden moesten worden ‘veiliggesteld’. In werkelijkheid kwamen criminelen de spullen ophalen.
De belangrijkste regel is eenvoudig: de politie komt niet langs om uit voorzorg jouw geld, sieraden, bankpas of pincode mee te nemen. Krijg je zo’n telefoontje en vertrouw je het niet, beĂ«indig dan het gesprek en zoek zelf het telefoonnummer van de politie op. Bij een verdachte of spoedeisende situatie kan 112 worden gebeld; voor andere meldingen is de politie bereikbaar via 0900-8844.
De politie roept inwoners daarnaast op om alert te zijn op verdachte personen of voertuigen en ook familieleden, buren en met name oudere inwoners voor deze werkwijze te waarschuwen.
