PUTTEN – In het weekend van 15 en 16 november waren vertegenwoordigers uit Putten aanwezig in Ladelund (Duitsland) voor de jaarlijkse herdenking op Volkstrauertag. Op deze plek, waar in 1944 110 Puttense mannen omkwamen door dwangarbeid, kwamen Puttenaren samen om te herdenken en stil te staan bij het verleden.
Een plek die blijft spreken
De herdenking startte met een dienst in de St. Petri Kirche, gevolgd door een kranslegging bij de Puttense graven. Stichting Oktober 44, Stichting Samen Verder en meerdere Puttenaren waren aanwezig. Het is een plek waar de geschiedenis letterlijk voelbaar is: in november 1944 kwamen de Puttense mannen hier uitgeput aan, en zes weken later waren 110 van hen overleden.
Tijdens de bijeenkomst werd opnieuw duidelijk hoe groot het verdriet destijds moet zijn geweest, en hoe belangrijk het is dat Putten dit verhaal blijft vertellen.
Woorden van verbondenheid
Wethouder Jim van den Hoorn was er onder andere namens Putten aanwezig. Hij benoemde dat je in Ladelund voelt hoe diep het verlies in Putten moet hebben ingegrepen: vrouwen zonder man, kinderen zonder vader en families zonder toekomst zoals die had kunnen zijn.
De herdenking stond stil bij het belang van blijven herinneren, juist om vrede en menselijkheid te bewaken.
Officieel programma in Ladelund
De Volkstrauertag-herdenking in Ladelund volgde het officiële programma van de KZ-Gedenkstätte Ladelund, met onder meer:
- Een dienst in de St. Petri Kirche
- Kranslegging bij de graven en monumenten
- Aansluitend samenzijn in het pastorat
- Koffiemoment in de gedenk- en ontmoetingsruimte
Dit jaar werd ook stilgestaan bij de kunstserie “12 Bilder zum 84. Psalm” van Uwe Appold.
Blijvende band tussen Putten en Ladelund
Voor zowel Stichting Oktober 44 als Stichting Samen Verder is de jaarlijkse tocht naar Ladelund een vast onderdeel van het herdenkingsjaar. Het bezoek herinnert aan het verleden, maar ook aan de blijvende band tussen beide plaatsen.
Geïnteresseerd?
Op 20 april 2026 houdt dorpshistoricus Evert de Graaf een boeiende lezing over:
Putten – Ladelund – over de jaren na de razzia en de eerste pelgrimages van 1950 en 1965.
Lees hier alles over de lezingen van Evert de Graaf:
https://puttencity.nl/nieuws/kom-luisteren-naar-een-nieuwe-reeks-van-historicus-evert-de-graaf-in-putten/
Lijst met de 110 omgekomen mannen
| Gerrit Aarsen |
| Evert van Asselt |
| Aalt Bakker |
| Dirk Bakker |
| Hendrik Bakker |
| Marten Bakker |
| Wichert Bakker |
| Jan Frederik Barends |
| Elbert van de Beerenkamp |
| Hendrik Gerrit Bilderbeek |
| Dirk van Bloemendaal |
| Hendrik de Boer |
| Dirk Bokhorst |
| Pieter Jacobus Borman |
| Klaas Bos |
| Melis van den Brink |
| Renger van den Brink |
| Harmen Bronkhorst |
| Dirk Buitenhuis |
| Hendrik van Buuren |
| Albertus Wilhelmus Crane |
| Hendrikus Dokter |
| Johannes Evert van Dompseler |
| Willem van Dompseler |
| Marinus Doppenberg |
| Hendrik van Elten |
| Rikkert van Emous |
| Pieter van Essen |
| Hendrik Evers |
| Frank Franken |
| Gerrit Gilles |
| Aart van Harten |
| Hendrik Haverkamp |
| Dirk van den Hazel |
| Geurt van den Hazel |
| Hendrik van den Hazel |
| Hendrik Heimensen |
| Hendrik Hendriksen |
| Gijsbertus Jansen |
| Hendrik Jansen |
| Jan Jansen |
| Hendrik Jonkman |
| Jan Kamphorst |
| Gijsbert Kamphuis |
| Jannes Karssen |
| Arthur Frank John Keemink |
| Ceel van Kempen |
| Lubbertus van Kernebeek |
| Drees Klaassen |
| Geurt van ’t Klaphek |
| Jacobus Klok |
| Berend Klomp |
| Hendrik van Koerten |
| Derk Gerardus Krol |
| Rein Roelofs Krol |
| Johan Gerard Landstra |
| Cornelis Lambertus van Leuwen |
| Lubbertus van Leuwen |
| Elbert van Malestein |
| Jan Meeboer |
| Hendrikus van Meerveld |
| Dirk Mosterd |
| Jan Mosterd |
| Tiemen Mosterd |
| Gerrit Jan Mulder |
| Gerrit Willem Navis |
| Gerard Johan van Nieuwenhuizen |
| Johannes Overbeeke |
| Jan Pieper |
| Albertus Jan van den Pol |
| Gerrit Polhoud |
| Jan Polhoud |
| Aart Prins |
| Mijndert van Proosdij |
| Johannes Jacobus Rietbergen |
| Albertus Dirk Rommel |
| Aart van Rossem |
| Geurt Rozendaal |
| Albert Ruitenbeek |
| Gerardus Johannes Schiffmacher |
| Gerardus Schipper |
| Hendrikus Schipper |
| Tijs Schreuder |
| Hendrik Schuit |
| Gerrit Simon |
| Abraham van Sligtenhorst |
| Willem Smit |
| Jan Snapper |
| Albertus Stoffelsen |
| Evert Stoffelsen |
| Ruth Stoffelsen |
| Hendrik Termaat |
| Christiaan Terpoorten |
| Cornelis Johannes Terwee |
| Jansen Teunissen |
| Aalt Tomassen |
| Hendrik Tomassen |
| Renger Vastenburg |
| Johannes van der Veen |
| Adam van der Veer |
| Herman Anton van der Ven |
| Hendrik Vierwind |
| Rikkert Vliek |
| Jan Frederik Vrijland |
| Muin Wassink |
| Peter van de Weitgraven |
| Hendrik van Wincoop |
| Richard Ernst von Wolffen |
| Hendrik Jan van Wolfswinkel |
| Jan van Wolfswinkel |
[Update] Na contact met een vertegenwoordiger van Stichting Oktobeer 44 hebben we het aantal slachtoffers aangepast va 111 naar 110. Er zijn dus 110 mannen omgekomen in Ladelund na de razzia van Putten.
Foto: Stichting Oktober 44
